Rodzina od pokoleń przechowywała starą książkę. Okazało się, że to unikatowy skarb
13 listopada 2025, 10:08W pewnej rodzinie z okolic Bergen od pokoleń znajdowała się stara książka. Rodzinna tradycja mówiła, że pochodziła ona z klasztoru na zachodzie kraju. Niedawno jej członkowie postanowili przekazać ją do Narodowej Biblioteki Norwegii. Gdy konserwator Chiara Palandri po raz pierwszy ją zobaczyła, od razu zdała sobie sprawę, że ma do czynienia z czymś unikatowym. Jej uwagę przyciągnęła niezwykła oprawa. Nigdy nie widziałam niczego podobnego, mówi Palandri. Teraz muzeum wzywa na pomoc międzynarodowych ekspertów, a dotychczasowe badania sugerują, że to jedna z trzech najstarszych, a może najstarsza, zachowana norweska książka.
Interaktywna mapa genetycznej historii ludzkości
14 lutego 2014, 12:16Naukowcy z Uniwersyteckiego College'u Londyńskiego (UCL) i Uniwersytetu Oksfordzkiego stworzyli interaktywną mapę ludzkiej historii genetycznej. Obejmuje ona 95 populacji z całego świata i demonstruje prawdopodobny genetyczny wpływ europejskiego kolonializmu, arabskiego handlu niewolnikami, Imperium Mongolskiego i podróży europejskich handlarzy wzdłuż Szlaku Jedwabnego.
Nie warto żałować sobie soli
29 maja 2008, 20:09Podwyższona podaż soli w diecie nie podnosi ryzyka śmierci - donoszą naukowcy z nowojorskiego Yeshiva University. Odkrycie to stawia pod znakiem zapytania obowiązującą powszechnie opinię o znacznej szkodliwości diety wysokosodowej.
Szybsze zmiany ENSO napędzają topnienie lodu w Arktyce
2 lutego 2026, 14:22Chińscy naukowcy postanowili rozwiązać zagadkę dużej zmienności jesiennej pokrywy lodowej na Morzach Łaptiewów oraz Wschodniosyberyjskim. Od pewnego czasu obserwuje się bowiem, że jesienią lód na tamtych obszarach może niespodziewanie zanikać. Badacze z Uniwersytetów w Hongkongu i Hefei wiedzieli, że zjawisko El Niño ma wpływ na to, co zimą dzieje się w Arktyce, zaczęli jednak podejrzewać, że może mieć też jakiś wpływ na topnienie lodu kolejnej jesieni. Postanowili więc sprawdzić tę hipotezę.
Osobowość pozwala przewidzieć przebieg uczenia u dzikich małp
12 marca 2014, 11:46Pawiany uczą się od innych małp o nowych źródłach pożywienia, ale tylko wtedy, gdy są zuchwałe lub niespokojne.
Jak wykluwa się krokodyl?
24 czerwca 2008, 00:58Naukowcy od dawna zastanawiali się, czy dźwięki wydawane zaraz przed wykluciem przez młode krokodyle mają jakieś znaczenie. Dwoje naukowców z francuskiego Uniwersytetu Jeana Monneta, Amélie Vergne i Nicolas Mathevon, postanowiło przyjrzeć się temu problemowi. Odkryli oni, że charakterystyczne zachowanie potomstwa odgrywa istotną rolę w komunikacji zarówno z matką, jak i z przygotowującym się do wyjścia z jaja rodzeństwem.
Rzadki zabytek z rodzinnej farmy. Wykrywacz metali zauważył „złotego staruszka”
24 marca 2026, 09:30Kjetil Særheim dokonał sensacyjnego odkrycia na rodzinnej farmie w Klepp w norweskim okręgu Rogaland. Za pomocą wykrywacza metali znalazł tajemniczy złoty przedmiot zwany gullgubbe (złoty staruszek). To pierwszy gullgubbe odkryty w Rogaland od 127 lat. Tego typu przedmioty znajdowane są wyłącznie w Skandynawii, głównie w Danii, gdzie odkryto ich ponad 2500. W Norwegii trafiono dotychczas na około 50 takich artefaktów, tym większe znaczenie ma odkrycie dokonane przez Kjetila.
Pustynie pochłaniają dużo węgla
7 kwietnia 2014, 11:02Tereny pustynne, jedne z największych ekosystemów na Ziemi, pochłaniają niespodziewanie dużo węgla atmosferycznego. Odkrycie to pozwoli na znacznie lepsze szacowanie ile CO2 znajduje się w atmosferze, a ile jest pochłaniane
Zabójcze wulkany w kredzie
21 lipca 2008, 09:10Naukowcy potwierdzili swoją teorię dotyczącą masowego wymierania organizmów morskich w kredzie. Przed 93 milionami lat doszło do olbrzymiej eksplozji wulkanu pod dzisiejszymy Karaibami.
Zoonoza sprzed 1400 lat. Dziewczynka zmarła na ciężki przypadek różycy
18 maja 2026, 07:54Naukowcy odtworzyli kompletny genom włoskowca różycy (Erysipelothrix rhusiopathiae) z zębów dziecka pochowanego w północnym Kaukazie około 600 roku naszej ery. To pierwsze tak dobrze zachowane dawne DNA tego patogenu. Włoskowiec różycy atakuje głównie świnie, z których może przenosić się na ludzi. W bardzo rzadkich przypadkach może doprowadzić u ludzi do posocznicy, zapalenia wsierdzia lub zaatakować stawy. I właśnie z takim przypadkiem mamy tutaj do czynienia.
